ŞİDDET…

(Sorun Sistem mi?)

Bertolt Brecht ünlü eseri Sezuan’ın İyi İnsanı’nda, üç tanrı yeryüzünde “iyi insanı” aramaya çıkar. İnsan doğasında iyiliğin var olduğuna inanmak isterler. Ancak kapısını çaldıkları birçok kişi onları geri çevirir. Kentte kendilerine yardım eden tek kişi ise genç ve yoksul bir kadındır.

Tanrılar, misafirperverliğinin karşılığı olarak ona maddi destek sağlar. Ancak genç kadın zamanla iyilik yaptığı kişiler tarafından istismar edilir; yaşamın sert koşulları içinde ayakta kalabilmek için toplumun dayattığı kurallara uyum sağlamak zorunda kalır. Eser, bireysel iyilik ile toplumsal düzen arasındaki çelişkiye dikkat çeker.

Benzer bir anlatı, Antik Yunan mitolojisinde de karşımıza çıkar. Zeus ve Hermes, insanların misafirperverliğini sınamak amacıyla yeryüzünde dolaşır. Pek çok kapıdan geri çevrildikten sonra, kendilerini yoksul bir yaşlı çiftin evinde bulurlar. Yaşlı çift, sahip oldukları sınırlı imkânlara rağmen misafirlerini en iyi şekilde ağırlamaya çalışır. Hikâye, iyi insanların varlığını anlatırken aynı zamanda onların ne kadar zor koşullar içinde yaşadığını da gösterir.

Bu anlatılar, bireyin içinde bulunduğu toplumsal düzenin insan davranışları üzerindeki etkisini düşündürmesi bakımından bugün de dikkat çekicidir.

Bugün yaşanan şiddet olayları, gençler arasında gözlenen öfke eğilimleri, akran zorbalığı ve toplumsal gerginlikler üzerine yapılan bazı araştırmalar da benzer bir tabloya işaret ediyor. Kafkas Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı tarafından lise öğrencileri üzerinde yapılan bir araştırmada, öğrencilerin önemli bir bölümünün yaşamlarının bir döneminde şiddete maruz kaldığı ya da şiddete tanıklık ettiği belirtiliyor. Araştırmada ayrıca bazı öğrencilerin bıçak ya da silah içeren olaylarla karşılaştığı, bir kısmının ise cinsel şiddet deneyimi yaşadığı ifade ediliyor.

Araştırmaya göre okul ortamı, aile yapısı, sosyoekonomik koşullar ve yaşanılan çevre gibi etkenler, şiddet riskini artırabilen unsurlar arasında değerlendiriliyor. Uzmanlar, özellikle kalabalık eğitim ortamları ile sosyal destek mekanizmalarının yetersiz kaldığı koşullarda gençlerin daha fazla risk altında olabileceğine dikkat çekiyor.

Öte yandan madde bağımlılığı, dijital bağımlılık, yasa dışı bahis ve kumar alışkanlıkları gibi sorunların gençlerin psikolojik ve sosyal gelişimini olumsuz etkileyebildiği belirtiliyor. Sosyal medya kaynaklı baskılar, akran zorbalığı ve toplumsal dildeki sertleşmenin de bu tabloyu ağırlaştırabildiğine yönelik değerlendirmeler yapılıyor.

Elbette şiddetin tek bir nedeni yok. Ancak çocukların ve gençlerin güvenli bir ortamda yetişebilmesi için aileden eğitime, sosyal politikalardan psikolojik destek mekanizmalarına kadar birçok alanda daha güçlü çözümler üretilmesi gerektiği açıkça görülüyor.

Sorunları görmezden gelmek yerine; bilimsel verileri dikkate alan, gençleri koruyan ve toplumsal dayanışmayı güçlendiren politikalar üzerinde düşünmek, geleceğimiz açısından büyük önem taşıyor.