6 MAYIS 1972 (KALEMLER KIRILDI VE...)

Üç üniversite öğrencisi; Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın 12 Mart 1971 askeri müdahalesinin ardından idam edilmesi, Türk siyasi tarihinin en tartışmalı ve acı sayfalarından biri olarak kabul edilmektedir.

“Adalet” adına verilen bu karar, yıllar boyunca farklı kesimler tarafından çeşitli yönleriyle eleştirilmiş; bazı yorumlara göre dönemin siyasal atmosferinin yargı süreçleri üzerindeki etkisi tartışma konusu olmuştur.

Söz konusu üç isim, “anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçlamasıyla yargılanmış ve haklarında idam kararı verilmiştir. Bu suçlama, o dönemde yürürlükte olan mevzuat çerçevesinde değerlendirilmiş olsa da, kararın hukuki ve siyasi boyutları kamuoyunda uzun yıllar tartışılmaya devam etmiştir.

Zamanın T.C. yasalarına göre idam cezası farklı suçlar için öngörülmekteydi. Ancak bu olay özelinde verilen kararın kapsamı ve gerekçeleri, sonraki yıllarda hukukçular ve araştırmacılar tarafından farklı açılardan ele alınmıştır.

6 Mayıs sabahı, Trakya’da Hıdırellez şenlikleri sürerken, Türkiye’nin başka bir bölgesinde üç genç için idam cezaları infaz edildi. O dönemde bu karar, ülkenin içinde bulunduğu siyasi koşullar ve güvenlik gerekçeleriyle savunulurken; karşıt görüşler ise bunun ağır bir ceza olduğu yönünde değerlendirmelerde bulunmuştur.

İdam kararını verenlerin “anayasal düzeni koruma” amacıyla hareket ettiklerini ifade ettikleri bilinmektedir. Ancak aynı dönemde yaşanan askeri müdahale ve anayasal düzenin askıya alınması, bu sürecin çelişkili yönleri üzerine yapılan tartışmaları da beraberinde getirmiştir.

Bugün o dönemin aktörlerinin birçoğu hayatta değildir. Ancak Deniz Gezmiş ve arkadaşları, Türkiye’nin yakın tarihinde farklı bakış açılarıyla anılmaya devam etmektedir.

6 Mayıs, yalnızca bir idamın değil; aynı zamanda Türkiye’de hukuk, adalet ve siyaset ilişkisine dair tartışmaların da simge günlerinden biri olarak hafızalardaki yerini korumaktadır.

Bugün, 68 kuşağının bu üç genç ismini saygıyla anıyorum.Anılarına saygıyla.