Çocuk Gözüyle Yeni Yıl

Yeni yıla giriyoruz. Saatler geri sayıyor, ışıklar yanıyor, cümleler süsleniyor. Takvimler değişirken, insanlar değişmeye söz veriyor. Ama bir gerçek var ki, her yıl aynı sessizlikle odanın bir köşesinde duruyor:

Çocuklar, bu telaşı bizim kadar önemsemiyor. Onlar için yeni yıl; bir gece, bir sabah, bir devamdan ibaret.

Yetişkinler yılı kapatır, çocuklar günü yaşar.

Yetişkinler için yıl sonu bir muhasebedir. Eksikler yazılır, hatalar tartılır, hedefler sıralanır. Daha iyi bir iş. Daha düzenli bir hayat. Daha başarılı bir çocuk.

Çocuklar ise yılı bitirmez. Onlar günü yaşar. Bir çocuk için bugün;

Evde sesler yükseliyor mu?

Anne-baba birbirine sabırlı mı?

Kendisine yer var mı?

Bunlardan ibarettir. Takvim değişir ama çocuk şunu sorar: “Bugün de güvende miyim?”

Zaman çocuk için sayılmaz, hissedilir

Biz zamanı böleriz. Saatlere, haftalara, yıllara… Çocuklar ise zamanı taşımaz, içinde yürür. Onlar için zaman, bir oyunun yarım kalıp kalmadığıdır. Bir hikâyenin sabah devam edip etmeyeceğidir. Bir gülüşün gerçek olup olmadığıdır. Bu yüzden yeni yıl, çocuk dünyasında bir eşik değildir. Bir sınır çizgisi hiç değildir. “Yeni yıl, çocuk için; zamanın akmaya devam etmesidir.“

Yeni yıl, çocuklar için bir beklenti değil; bir atmosferdir.

Bir çocuk, yeni yılı kelimelerle değil, hava ile anlar. Evdeki gerginlikten, ses tonundan, bakışlardan...

Eğer yeni yıl;

Daha sert bir disiplin

Daha az tolerans

Daha çok “artık büyüdün” getiriyorsa, çocuk için yeni olan hiçbir şey yoktur.

Sadece baskının takvimi değişmiştir.

Yeni yılın çocukça hâli sessizdir

Çocuklar geri sayım yapmaz. Havai fişek beklemez. Yeni hedef listeleri tutmaz. Onlar yeni yılı;

Uykunun bölünüp bölünmediğinden, sabahın aceleye gelip gelmediğinden, oyun için zaman kalıp kalmadığından anlar.

Yeni yıl çocuk için; dinlenebileceği bir günse anlamlıdır. Oyunun bölünmediği bir zamansa değerlidir. Bir çocuk doktoru olarak yılın ilk günlerinde gördüğüm şey; Ocak ayı geldiğinde çocuklar değişmediği... Ama ebeveynler değişir. Daha kararlı. Daha aceleci. Daha “bu yıl farklı olacak” cümlelerine yakın… Muayene odasında bunu çok net hissedersiniz. Sorular daha serttir. Beklentiler daha yüksektir. Sabır daha azdır. Ama çocuklar aceleyle büyütülemez. Büyüme; zamanla, tekrarlarla, düşe kalka olur. Yeni yıl kararıyla değil…

Çocukların bedeni de ruhu da aceleyi sevmez

Çocuk bedeni, temposu yükseldiğinde sinyal verir. Uyku bozulur. İştah şaşar. Hastalıklar daha sık uğrar. Çünkü çocuk sağlığı hızla değil, ritimle ilgilidir. Düzen takvimle değil, güvenle kurulur. Sağlık, takvimle başlayan bir şey değildir. Yeni yıl denince sağlık konuşulur. Listeler yapılır, planlar çizilir. Ama çocuk sağlığı; Programla, hedefle, kontrolle değil, ilişkiyle güçlenir. Kendini güvende hisseden çocuk daha iyi uyur. Daha sakin beslenir. Daha dirençlidir. Bağışıklık sistemi bile stresle değil güvenle çalışır.

Belki de yeni yılda yapılması gereken tam tersidir

Her yeni yılda bir şey eklemeye çalışırız. Daha fazlasını yapmaya, daha iyisini istemeye. Oysa belki bu yıl, bir şeyleri çıkarma yılı olmalıdır.

“Daha az düzeltme. Daha az etiket. Daha az kıyas…” Bir çocuğun ruhu, fazlalıklarla değil, sadeleşmeyle rahatlar.

Çocukların yeni yıl dileği yoktur ama ihtiyacı vardır

Bir çocuk yeni yıl dileği tutmaz. Ama bir ihtiyacı vardır: Anlaşılmak. Duyulmak. Olduğu hâliyle kabul edilmek. Bir çocuğa verilebilecek en büyük yılbaşı hediyesi; daha iyi bir plan değil, daha güvenli bir ilişki olabilir.

Yeni yıla çocukça bakabilmek

Belki de asıl mesele şudur: Yeni yıla çocuklar gibi bakabilmek. Yani; bugünü yeterli görmek. Yavaşlayabilmek. Oyuna yer açabilmek. Çünkü çocuklar, gelecek yılın nasıl olacağını değil; şu anın nasıl hissettirdiğini hatırlar.

Son Söz

Yeni yıla giriyoruz. Takvim değişiyor, evet. Ama çocuklar için asıl soru şu: “Bu yıl da benim yanımda olacak mısın?” Belki bu yıl; çocuklarımızı büyütmeye, düzeltmeye, hızlandırmaya çalışmayalım. Sadece şunu yapalım: Onlara yetişelim. Çünkü çocuklar yeni yılı fark etmeyebilir… Ama bizim değişen hâlimizi mutlaka hissederler.