Bir Çocuk Neden İştahsız Olur?

Bir çocuk iştahsız olduğunda, evde yalnızca yemek yenmez. Kaygı artar, suçlu aranır, yöntemler denenir. Kimi zaman vitaminler, kimi zaman yeni tarifler, kimi zaman daha sert cümleler…

Ama çoğu zaman asıl mesele şudur:

Çocuğun iştahını düzeltmeye çalışırken, iştahın nasıl çalıştığını hiç konuşmayız. Oysa iştah, bir tercihten çok bir dengedir. Ve bu denge en sık, iyi niyetle bozulur.

İştah Doğuştan Gelir, Sonradan Öğretilmez. Bir çocuğun açlık ve tokluk sinyalleri, doğuştan vardır. Beden, ne zaman enerjiye ihtiyaç duyduğunu bilir. Ama bu sinyaller, sürekli dışarıdan müdahaleyle zamanla körelir.

Her “bir kaşık daha”,

her “az yedin”,

her “bunu da bitir” cümlesi,

bedenin kendi sesini biraz daha kısar. Sonra çocuk ne açlığını doğru hisseder, ne de tokluğunu. Ve biz buna iştahsızlık deriz.

Yanlış Beslenme Çoğu Zaman Ne Yediğimiz Değil, Nasıl Yedirdiğimizdir

İştahsızlığın en sık nedenlerinden biri, yanlış beslenme içeriği değil; yanlış beslenme düzenidir. Gün boyu küçük küçük bir şeyler yiyen, gerçek açlığı hiç yaşamayan çocuk, ana öğünde iştah göstermez. Bu bir inat değil, fizyolojidir. İştah boşluk ister. Bekleme ister. Zaman ister. Ama biz o boşluğu neredeyse hiç bırakmayız.

Masum Sandıklarımız: Abur Cuburun Sessiz Etkisi

“Abur cubur yemiyor” cümlesi, çoğu zaman gerçeği yansıtmaz. Çünkü abur cubur sadece cips ve çikolata değildir.

• Paketli meyve suları

• Aromalı sütler

• Tatlandırılmış yoğurtlar

• Krakerler, barlar, bisküviler

Bunların hepsi mideyi doldurur. Ama beslenmeyi doyurmaz. Çocuk ana öğünde yemediğinde, iştahsızlık tanısı konur. Oysa çocuk aç değildir. Sadece yanlış toktur.

Sıvılarla Bastırılan İştah

İştahın en çok baskılandığı yerlerden biri de bardaktır. Özellikle ana öğün öncesi içilen süt ve meyve suları, mide doluluk hissi yaratır. Bu çocuklar masaya oturduğunda yemek reddetmez; zaten reddedecek hâli yoktur. İştah, katı gıdaya geçmeden önce, sıvıyla iptal edilmiştir.

Sofra Bir Deney Alanı Olduğunda

Yemek masası, deneme yanılma alanına dönüştüğünde, iştah geri çekilir. Bir lokma için pazarlık, bir tabak için ödül, bir yemek için tehdit… Bütün bunlar çocuğa şunu öğretir:

Yemek, keyifli bir ihtiyaç değil; baş edilmesi gereken bir durumdur. Ve hiçbir çocuk, bu kadar anlam yüklenmiş bir lokmayı rahatça yutamaz.

İştah Sorunu Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?

Her iştahsızlık normal değildir. Bazı durumlarda durup düşünmek gerekir:

• Uzun süredir devam ediyorsa

• Kilo alımı ve büyüme etkilenmişse

• Tekrarlayan hastalıklar eşlik ediyorsa

• Beslenme sırasında belirgin zorlanma varsa

Bu noktada mesele sofrayı değil, çocuğun bütününü değerlendirmektir.

İştah Baskıyla Değil, Ritmle Geri Gelir

İştahı artırmanın yolu, daha çok yedirmek değildir. Daha net sınırlar, daha sade ara öğünler, daha sakin sofralar gerekir. İştah; kontrolle değil, düzenle güçlenir. Ve bu düzen kurulduğunda, beden çoğu zaman ne yapacağını bilir.

Son Söz

Bir çocuk iştahsız olabilir. Ama çoğu zaman bu, yanlış beslenmenin değil, yanlış beslenme alışkanlıklarının sonucudur.

Belki de soruyu değiştirmeliyiz:

“Bu çocuk neden yemiyor?” yerine, “Biz bu çocuğun iştahına ne yaptık?” Çünkü iştah kaybolmaz. Yanlış yerde harcanır.