ÖLDÜKTEN SONRA DİRİLMEYE İNANMAYANLAR NEYE İNANIYOR?

İnsan, ölüm gerçeğiyle yüzleştiği anda ister istemez aynı soruya gelir: Öldükten sonra ne olacak? Bu soru sadece dindarların değil, hiçbir dine inanmayanların da zihnini meşgul eder. Ancak yaygın bir yanılgı vardır. Öldükten sonra dirilmeye ve Allah’a inanmayan insanların bu konuda tek ve ortak bir düşünceye sahip olduğu sanılır. Oysa tablo hiç de öyle değildir.

Din dışı ya da inançsız olarak tanımlanan insanlar arasında ölüm sonrasına dair farklı yaklaşımlar bulunur. Bir kesim, ölümü bilincin ve benliğin tamamen sona ermesi olarak görür. Onlara göre ölüm, bir kapanıştır. Nasıl doğmadan önce hiçbir şey hissetmediysek, öldükten sonra da aynı sessizlik vardır. Korku da beklenti de yoktur; bilinç söner ve her şey biter.

Bazıları insanı doğanın bir parçası olarak ele alır. Ölümle birlikte beden toprağa, suya, enerjiye dönüşür. Doğa döngüsü devam eder ama ben dediğimiz bilinç ortadan kalkar. İnsan yok olur, doğa kalır. Bu bakışta da ahiret, hesap ya da ilahî karşılık fikri yer almaz.

Bir başka grup ise kesin konuşmaktan kaçınır. Ne olacağını bilmediğimizi söylerler. Dirilişe inanmazlar ama mutlak yok oluşu da kesin bir gerçek olarak görmezler. Ölüm sonrası, insan aklının sınırlarını aşan bir bilinmezdir.

Birçok inançsız insan için asıl mesele ölümden sonrası değil, yaşarken bırakılan izdir. İyi bir insan olmak, başkasına zarar vermemek, fayda üretmek ve hatırlanmak önemlidir. Ahlak, cehennem korkusuna değil; vicdana, empatiye ve toplumsal düzen ihtiyacına dayanır.

Bazı toplumlarda ise din dışı ama kültürel yaklaşımlar görülür. Japonya gibi örneklerde kişi kendini bir dine bağlı saymasa bile atalara saygı, ruh kavramını sembolik kabul etme ya da ölümü bir geçiş gibi düşünme eğiliminde olabilir. Bunlar katı anlamda dinî inanç değildir ama ölümle bağın tamamen kopmadığını gösterir.

Bütün bu yaklaşımların ortak noktası şudur: Allah’a ve dirilişe inanmayan insanlar genellikle hesap, cennet ve cehennem beklentisi taşımaz. Ölüm onlar için ya bir sondur, ya doğal bir dönüşümdür ya da adı konulamayan bir bilinmezdir. Bu nedenle adalet ve ahlak anlayışlarını ölüm sonrasına değil, bu dünyaya dayandırırlar.

Asıl kırılma noktası da burada başlar. Eğer ölümden sonra hesap yoksa, insan öldürenin, kul hakkı yiyenin, zulmedenlerin yaptıkları gerçekten yanına mı kalacaktır? Suç varsa mahkeme, ceza varsa hukuk verir denir. Peki ya vermezse? Yakalanmayan, gücü yeten, sistemden sıyrılan biri yaptıklarının bedelini ödemeden ölürse ne olacaktır?

İnançsız düşünce bu riski kabul eder. Evet, bazı kötülükler cezasız kalabilir. Bu, evrenin mutlak adil olmadığı gerçeğinin bir sonucudur. Ancak insan vicdanı bu noktada susmaz. İçten içe şu soru kemirir: Bir masumun gözyaşı, bir çocuğun hayatı, çalınan bir hakkın karşılığı gerçekten boşluğa mı düşecektir?

İslam inancı bu soruya net bir cevap verir. Bu dünya bir mahkeme değil, imtihan yeridir. Eksik kalan adalet, yarım kalan hesap, görülmeyen karşılık ahirette tamamlanır. Dünya mahkemesinden kaçan olabilir ama ilahî adaletten kaçış yoktur. Mazlumun hakkı kaybolmaz, zalimin yaptığı yanına kâr kalmaz.

Bugün güçlünün haklı, suçlunun cezasız kaldığı birçok örnekle karşılaşırken insanın tutunduğu en sağlam dayanak da burasıdır. Çünkü İslam’a göre cennet ve cehennem vardır. Ve insan, sadece bu dünya için değil, hesap vereceği bir ahiret için yaşar. Adaletin tam, karşılığın eksiksiz olduğu yer de orasıdır.