Lodoslu Havalarda Soba Zehirlenmelerine Dikkat!

Toplum Sağlığı Merkezi Başkanı Dr. Öner Mutlu yaşanabilecek soba zehirlenmeleri konusunda dikkatli olunması gerektiğini belirterek, özellikle lodoslu havalarda karbonmonoksit gazından dolayı meydana gelebilecek zehirlenmelere yönelik uyarılarda bulundu.      

Konu hakkında Toplum Sağlığı Merkezi’nde basın toplantısı düzenleyen Bandırma Toplum Sağlığı Merkezi Başkanı Dr. Öner Mutlu, sobadan sızan gazın tatsız, renksiz, kokusuz olması ve tahriş etme özelliğinin olmaması nedeni ile fark edilemediği için “sessiz katil” olarak bilindiğini aktararak, özellikle kış aylarında evlerinde ısınmak amaçlı soba kullanan vatandaşları dikkatli olmaları konusunda uyarılarda bulundu.

Dr. Öner Mutlu yaptığı açıklamada, “Karbonmonoksit zehirlenmesinde ilk belirtilerin baş ağrısı, yorgunluk hissi, mide bulantısı gibi semptomlardır. Genellikle bu semptomların ağırlığı karbonmonoksit düzeyi ve maruz kalınan süre ile ilişkilidir. Ciddi zehirlenmelerde baş dönmesi, kusma, bilinç kaybı ve ölüm görülür.

Havagazı, kömür ve ısıtma amacıyla kullanılan her tip soba ve ocakta yanma sırasında oluşur. Karbon monoksit zehirlenmeleri sıklıkla; kapalı ortamlarda açık ocaklar, bacası çekmeyen soba, şofben, bacasız gaz sobalarında yakıtın iyi yanmaması nedeni ile meydana gelir. Zehirlenmede ilk belirtiler baş ağrısı, yorgunluk hissi, mide bulantısı gibi belirtilerdir. Genellikle bu belirtiler karbon monoksit düzeyi ve maruz kalınan süre ile ilişkilidir. Karbon monoksitle meydana gelen zehirlenmelerde kısa süre içerisinde tıbbi müdahale yapılmazsa, zehirlenmeler ölümle sonuçlanabilir.

Eğer karbonmonoksit zehirlenmesi geçirdiğinizi düşünüyorsanız; Hemen camları açıp, ortamın havalandırılmasını sağlayın. Hızla ortamdan uzaklaşın ve açık havaya çıkın. 112 Acil Yardım Servisini arayın. Karbon monoksit zehirlenmesinden korunmak için; Ülkemizde bilgisizlik, yanlış kullanım ve ihmal yüzünden soba, şofben, baca zehirlenmeleri hemen her yıl kış aylarında özellikle alçak basınçlı havalarda tehlikeli boyutlara ulaşmaktadır. Güneybatıdan esen bir rüzgâr olan “lodos” nedeniyle her yıl onlarca kişi özellikle sobadan olmak üzere sızan karbon monoksit gazı ile zehirlenmektedir.

Soba ve Bacalarla İlgili Uyulması Gereken Kurallar; Kullanılan her türlü ısıtma cihazının kalite belgesine sahip olup olmadığına, garantilerine ve garanti sürelerine dikkat edilmelidir, Kullanılan yakıtın standartlara uygunluğu kontrol edilmeli, izin belgesi olmayan satıcılardan kömür alınmamalı. Soba yakılırken aşırı doldurulmamasına dikkat edilmelidir.

Sönmekle olan sobaya asla tekrar tutuşması için güç yakıtları konulmamalıdır. Soba tutuştururken yakıtın üstten yanması sağlanmalı, soba alttan yakılmamalıdır,

Aşırı doldurulan sobanın duman yolu daralacağı, soba içinde düzensiz ısı dağılımı nedeniyle de baca çekişi zayıflayacağı için soba yakılırken aşırı doldurulmamasına dikkat edilmeli, bacalar standartlara uygun ve yalıtımlı olmalı, düzenli olarak yetkili kişilere temizletilmelidir.

Dumanın geri tepmesini önlemek için bacaların en üst noktasının çatının en üst noktasından daha yüksekte olması sağlanmalı ve baca şapkası mutlaka takılmalıdır.

Konutlarda gaz kaçaklarına karşı uygun yerde detektör bulundurulmalıdır. Kombi ve şofbenlerin baca bağlantıları mutlaka projesine uygun şekilde ve yetkili kişilere yaptırılmalıdır. Bacalar yatak odalarından, merdiven sahanlığından, bina girişlerinden, havalandırma boşluklarından, çatı arasından, banyo ve tuvaletten geçirilmemelidir.

Soba borularının birbiriyle birleştirilmesinde hava ve baca gazı sızdırmazlığı sağlanmalı, sobanın bulunduğu yer sürekli havalandırmalıdır.

Lodoslu havalarda geceleri yatmadan önce sobalar söndürülmelidir, binaların Yangından Korunması yönündeki mevzuat hükümlerine uyulmasına özen gösterilmelidir.

Şofben Kullanımında Dikkat Edilecek Hususlar, alınan cihazın kalite belgesi ve garantilerine dikkat edilmeli, şolben mutlaka bacaya bağlanmalı, baca bağlantısı olmayan (bina aydınlığına v.b. bağlı) şofben asla çalıştırılmamalıdır.

Şofbenin monte edileceği mekân yeterli büyüklükte olmalı, şofben mümkünse banyo yerine balkona veya başka bir havadar mekâna takılmak, şofbenin montajı mutlaka yetkili servis tarafından yapılmalıdır.

Şofben zehirlenmeleri genellikle gaz kaçaklarından değil, yeterli havalandırma yapılmayan yerlerde yetersiz hava ve yetersiz yanma sonucunda oksijen oranının düşmesi ve karbon monoksit oranının yükselmesiyle gerçekleştiği için şofbenin kullanıldığı yere sürekli temiz hava girmesi sağlanmalıdır.

Bacalar yatak odalarından, merdiven sahanlığından, bina girişlerinden, havalandırma boşluklarından, çatı arasından, banyo ve tuvaletten geçirilmemelidir.

Konutlarda gaz kaçaklarına karşı uygun yerde detektör bulundurulmalı. Şofbende gaz kaçağı hissedildiğinde: Öncelikle gaz vanası ve tüp detantörii kapatılmalı, elektrik düğmeleri açılmamak açıksa hemen kapatılmalı, kibrit - çakmak gibi alev ve kıvılcım çıkartabilecek hiçbir işlem yapılmamalı, pencereler karşılıklı açılarak ortam havalandırılmak, hızla gaz şirketi yetkilisi veya şofben servisi aranmalıdır.

Lodos Süresince Dikkat Edilecek Hususlar Lodos esintisinin etkili olduğu süre boyunca gerekmedikçe soba yakılmamalıdır. Yanmakta olan soba yatmadan evvel mutlak surette söndürülmelidir. Bina yanlarında veya çatı saçak altlarında yürümemeye veya durmamaya özen gösterilmelidir. Kopan, sarkan ve yere düşen elektrik hatlarına ve kablolarına yaklaşmayınız ve bu gibi durumları 186 no'lu telefondan Elektrik Arıza Servisi'ne bildirilmelidir.

Çökme veya yangın tehlikesinin bulunduğu durumlarda derhal 1 10 no'lu telefondan İtfaiye Servisi aranmalıdır. Ortaya çıkabilecek acil sağlık sorunlarında derhal 112 no.'lu telefondan Acil Yardım Servisi aranmalıdır. Doğal gaz Şebekesi ile ilgili ortaya çıkabilecek sorunlarda 187 no.'lu telefondan Doğal gaz Arıza Servisi aranmalıdır. Dumanın geri tepmesini önlemek için bacaların en üst noktasının çatının en üst noktasından daha yüksekte olması sağlanmalı ve baca şapkası mutlaka takılmalıdır.” Dedi.

/Levent Karaçay-Serhat Barış